İran'daki gelişmeleri dikkatle izleyin. Çünkü bir "ilk"e imzasını atacak Medyatik halk ayaklanması deneyi dünyada ilk kez orada sahnelenecek.

Aslında İran böyle bir deney için ideal ortama sahip. Çünkü İslam ihtilali de büyük ölçüde iletişim çağının ilk ürünleri sayesinde gerçekleştirilmişti. Ayetullah Humeyni'nin on beş yıllık sürgünde yaptığı konuşmalar, verdiği demeçler banda alınır, milyonlarca adet çoğaltılarak İran'a sokulur, dağıtılırdı. Her camide, her çarşıda halka dinletilen ve "isyan" çağrısı yapan bu kasetlerle, İranlılar'ın mücadele ya da başkaldırı duyguları kamçılandı. 1979 Şubat'ında Humeyni İran'a döndü. Devamını biliyorsunuz...

İşte o kasetlerin devirdiği eski rejim, şimdi çok daha gelişmiş medya araçlarıyla intikam hesapları yapıyor. Tahran'da geçen hafta Salı'yı Çarşamba'ya bağlayan gece, topu topu üç bin üniversite öğrencisinin yüksek öğretimin özelleştirilmesi planlarına karşı yaptıkları masum protestonun, iki saat sonra halkın da katıldığı, rejim karşıtı dev bir gösteriye dönüşmesi de onların eseri.

İzninizle bir parantez açıp "onlar"ı tanıtalım NITA (İran Ulusal TV), İran TV, Tapesh, Pars TV... Bu kanalların hepsi de ABD'den, California eyaletinden yayın yapıyor. Çoğu Humeyni tarafından 1979'da devrilen Şahlık rejimi yanlısı. Üç yıl önce yayın hayatına girdiler. Programları, İran'da yasaklı pop müzik yıldızlarının klipleri, İran'dan da izleyicilerin telefonla katıldıkları Talk-Show'lar ve fi tarihinden kalma siyah-beyaz filmlerden oluşuyor. Ve tabii İran'daki gelişmelere ilişkin açık oturumlara da bol bol yer veriliyor.

İranlılar'ın, özellikle İslam Cumhuriyeti'nin yasaklığıyla büyümüş ve "artık yeter" diyen genç kuşağın çanak antenler sayesinde tiryakisi oldukları bu kanallar, geçen hafta Salı'yı Çarşamba'ya bağlayan gece, Tahran Üniversitesi yurtlarındaki protestoyu haber alır almaz bire bin katarak, neredeyse canlı yayına geçtiler. Onları izleyen onbinlerce Tahranlı da protestocu gençlere el vermek için bir anda üniversite kampüsüne akın etti. Küçük, masum bir gösteri, bu şekilde mollaların uykularını kaçıran bir meydan okumaya dönüştü...

Bir kez korku çemberi kırılmaya görsün. Şimdi her gece Tahran'da gösteri var. Ve gösteriler devam ederken herkes nefesini tuttu, 9 Temmuz'daki yine Tahran Üniversitesi'ndeki kanlı olayların dördüncü yıl dönümünü bekliyor.

Önemli rapor
Ancak bugün ya da yarın daha önemli bir gelişme olacak Uluslar arası Atom Enerjisi Ajansı, İran raporunu açıklayacak. Basına sızdığı kadarıyla raporda, İran'ın, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması'nı ihlal ettiği bildiriliyor.

Bizzat Ajans Başkanı -Mısırlı- Muhammed El-Baraday'ın denetimlerine dayanan raporda, deniyor ki, "İran atom bombası yapma teknolojisine sahip olmak üzere..."

İşte ABD için "dumanı tüten silah", yani "suçüstü" kanıtı... Ve işte İran'daki gelişmeleri hızlandırmak isteyenlere bir fırsat ve bir gerekçe...

Raporun ayrıntılarını bir başka yazıda anlatırız; nasıl olsa yaz aylarının baygın gündemi "İran krizi" sayesinde hareketlenecek.

Ama şu soruya şimdiden cevap aramakta fayda var İran'ın askeri nükleer güce, yani kitle imha silahlarına sahip olması, neden sadece ABD'nin derdi sayılıyor?

Türkiye'nin de, aralarındaki 400 yıllık güç dengesini değiştirmeye çalışan komşusuna karşı net ve kararlı bir tutum belirlemesi gerekmiyor mu?

Ne dersiniz...

Erdal Şafak, Sabah
16.06.2003