Lüksemburg'da toplanan AB dışişleri bakanları, nükleer silah geliştirme sevdasından vazgeçmeyen İran ve Kuzey Kore gibi ülkelere karşı şiddet kullanılmasını onayladılar

     Irak krizi sırasında ABD'yle geleneksel dostluk ilişkilerini bozma pahasına güç kullanımına karşı çıkan Avrupa Birliği (AB), önemli bir tavır değişikliğine imza attı. Lüksemburg'da bir araya gelen AB dışişleri bakanları, kitlesel imha silahlarının yayılmasını önlemeye yönelik girişimlerde güç kullanımına yeşil ışık yaktılar. "Diplomasinin bittiği yerde güç kullanımının gündeme geleceği" mesajını veren AB, bu adımıyla ABD'yle paralel bir pozisyon belirlemiş oldu. Bu karar, nükleer silah geliştirmekle suçlanan İran ve Kuzey Kore'ye yönelik ciddi bir uyarı niteliği taşıyor.
     Nükleer, biyolojik ve kimyasal silahların yayılmasının engellenmesi konusunda bir strateji belirleyen AB dışişleri bakanları, bir ilke imza atarak, "bu tür silahlara sahip olan ya da elde etmeye çalışan devlet ve terörist gruplara karşı askeri bir eylemin olasılıklar dahilinde" olduğuna dikkat çekti. AB, ABD'yle ilişkileri normalleştirme yönünde atılmış önemli bir adım olarak nitelenen bu yaklaşımıyla, siyasi diyalog ve diplomatik baskı gibi önlemlerin sonuçsuz kalması durumunda güç kullanımının devreye girmesini benimsemiş oluyor.
     AB her ne kadar güç kullanımını "son hamle" olarak görse de askeri opsiyona atıfta bulunulmuş olması Birliğin dış politikası açısından önemli bir dönemeci oluşturuyor. AB, belirlediği strateji çerçevesinde güç kullanımına yeşil ışık yakmakla birlikte Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi'nin kararı olmaksızın bu tür bir eyleme girilmesine sıcak bakmadığının altını bir kez daha çiziyor.
     
     Tahran'a uyarı
     AB bakanlarının İran'la ilişkileri masaya yatırdıkları bir ortamda bu yönde bir karar almış olmaları ise Tahran açısından önemli bir uyarı niteliği taşıyor. AB, İran'a yaptığı çağrıda ivedilikle ve şartsız olarak kitle imha silahı üretmeyeceğine ilişkin olarak ek bir uluslararası protokol imzalamasını istedi. Birlik, bu protokolle İran'ın daha yoğun nitelikli teftişleri kabul etmesini istiyor.
     

Yeni ihlal suçlaması

     Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Başkanı Muhammed El Baradey, dün Avusturya'nın başkenti Viyana'da, kurumun Guvernörler Meclisi toplantısına sunduğu raporda, İran'ın Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması'nı (NPT) ihlal ettiğini söyledi.
     
     Gizliyorlar
     IAEA müfettişleri tarafından İran'da yaklaşık beş ay sürdürülen incelemeler sonucu hazırlanan belgede, İran'ın, elindeki belirli nükleer maddeler ve yürüttüğü nükleer faaliyetleri kendilerine rapor etmediği belirtildi.
     Bununla birlikte, raporda sözü edilen ihlallerin BM Güvenlik Konseyi'ne götürülmesine ihtimal vermeyen diplomatik kaynaklar, İran yönetiminin IAEA ile işbirliği yaptığına işaret ettiler.
     Baradey ayrıca, IAEA'nın, İran'daki bütün şüpheli nükleer tesisleri incelemesine olanak sağlayacak, NPT'ye "ek bir protokol"ün Tahran tarafından imzalanması gerektiğini söyledi.

Brüksel, Milliyet
17.06.2003