ABD Dışişleri Bakanı Powell, İsrail Başbakanı Şaron'a, 'Birliklerini geri çek, müzakerelere başla', Arafat'a da, 'İntihar saldırılarını bitir' diyecek. Şaron'un yanıtı ise belli: İşimiz bitmeden çekilmem, Arafat'la görüşmem

İsrail'in Batı Şeria'daki işgal harekâtına, Filistinlilerin de intihar saldırılarına bir son vererek ateşkes sağlamak için Ortadoğu'ya giden ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell'ın ziyareti, daha şimdiden gölgelendi. Powell nihayet dün akşam ayak bastığı Kudüs'e gelmezden önce İsrail Başbakanı Ariel Şaron'dan sert bir mesaj aldı: "Baskı yapılmaması gerekir. Beytüllahim, Cenin, Nablus ve Ramallah'tan bütün teröristler teslim olana dek çekilmeyeceğiz".
Şaron, ABD Dışişleri Bakanı'nın, Filistin lideri Yaser Arafat ile görüşmesine izin verse de bunu 'trajik bir hata' olarak niteledi.

Sıkı pazarlık
Powell'ın Şaron'a geri çekilme ve ateşkese paralel olarak Filistin devletinin kurulmasına yönelik siyasi görüşmelerin başlaması gerektiği mesajını iletmesi bekleniyor. Şaron'la dün yaptığı telefon görüşmesini takiben "İsrail'in geri çekilmesi sorunu çözmeyecektir. Çözüm için müzakerelere
başlanması gerekir" diyen Powell'ın, Fas Kralı Muhammed, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Abdullah, Mısır Devlet Başkanı Hüsnü Mübarek'ten benzer bir mesaj aldığı belirtiliyor.
Washington Post gazetesine göre, Arap liderler Arafat'a 'terörü engelle' baskısı yapabilmelerinin İsrail'in geri çekilmesi ve Filistinlilerin siyasi kaygılarının ertelenmemesine bağlı olduğunu iletti. Powell, Madrid'de de BM, AB ve Rusya temsilcileri ile birlikte 'geri çekilme ve müzakerelerin derhal başlaması' çağrısında bulunan ortak bildiriye katılmıştı.
Ancak İsrail'in Ha'aretz gazetesine göre Powell'ı çok sıkı bir pazarlık bekliyor. Buna göre, Şaron Powell'a, 'geri çekilme ancak operasyon bitince olur' mesajı verip koşullar öne sürecek. Bu koşullar, Ramallah'ta Arafat'ın karargâhındaki 'teröristlerin', Beytüllahim'deki Doğuş Kilisesi'ndeki silahlı Filistinlilerin teslimi. Nablus ve Cenin'den ise ancak iş bitince çekilinecek.
'Arafat olmazsa belki'
Powell'ın, ateşkese paralel olarak siyasi görüşmelerin başlaması önerisinin ise reddedileceğine kesin gözüyle bakılıyor. Ha'aretz'e göre, Şaron 'önce ateşkes, sonra barış görüşmeleri' çizgisini koruyup bunu ancak muhatabının Arafat olmaması halinde düşünebileceğini belirterecek.
Arafat'la görüşme
Washington Post, Şaron'un 'geri çekil' çağrılarına ayak diremesinin Beyaz Saray'da 'itibarımız sarsılıyor' rahatsızlığı yarattığını yazarken, İsrail Başbakanı'nın Arafat'ı muhatap kabul etmemekte ısrarının da ABD'nin Ortadoğu siyasetini zorlayacağı belirtiliyor. Çünkü Powell'ın Arafat'la görüşme kararı muhatap olarak Filistin liderini aldığını açıklaması, ABD'nin Ortadoğu siyasetinde muhtemelen AB ve Arapların etkisiyle gözlenen bazı değişikliklere işaret ediyor. ABD Başkan Yardımcısı Dick Cheney Ortadoğu turunda Arafat'la görüşmemiş, Başkan George Bush da Filistinlileri başka Arap liderlerinin de temsil edebileceği yönünde açıklamalar yapmıştı.
Arafat-Powell görüşmesinin cumartesi günü gerçekleşmesi bekleniyor. Powell, Filistin liderinden intihar saldırılarına son verilmesi yönünde Arapça bir çağrıda bulunmasını isteyecek ve İsrail işgalinde 'terör altyapısı' diye nitelenerek yerle bir edilen Filistin emniyet teşkilatının yeniden kurulmasına Arap ülkelerinin destek olacağını iletecek.
Powell, bölgeye bir Amerikalı gözlem gücü gönderilmesini de gündeme getirecek.
Gerçek bir değişim yok
Ancak bu gelişmelere karşın, ABD'nin siyasetinde ciddi bir değişim olmadığı dün Beyaz Saray'dan yapılan açıklamalarda da görüldü. Sözcü Ari Fleischer, İsrail'in Kabatiye, Yatta ve El-Samoha köylerinden çekilmesini "ABD' nin istediği geri çekilme sürüyor" diye duyurdu ve Arap ülkeleri ile Arafat'tan kendilerine düşen sorumluluğu yerine getirmelerini istedi. Fleischer ayrıca geri çekilmeme karşısında İsrail'e, yıllık 3 milyar dolarlık yardımın kesilmesi gibi bir yaptırım uygulanıp uygulanmayacağı sorusuna karşılık da, "Bunun cevabı hayırdır" dedi.

Powell senaryoları

BAŞARILI ATEŞKES: İsrail-Filistin ateşkesi yapılır, Filistin devleti için müzakereler başlar. Bunun için Arafat'ın şiddete karşı halkına çağrıda bulunması, İsrail'in işgali sona erdirmesi gerek.

BAŞARISIZ ATEŞKES: Ateşkes yapılır, ancak kısa süre içinde yeniden bozulur.

İSRAİL'İN KISMİ ÇEKİLMESİ: İsrail, kısmen ve koşullu olarak çekilir. Powell Arafat'ın şiddeti kınaması çağrısını yineler ve ateşkes için çalışır.

ATEŞKESİN YAPILAMAMASI: İşgal ya da intihar bombacıları yüzünden ateşkes yapılamaz.

KUŞATMANIN KALDIRILMASI: İsrail, askerlerini çekmez ama Arafat'a kuşatmayı kaldırır.

ARAFAT'IN SÜRGÜNE GÖNDERİLMESİ: Bu görüş İsrailliler arasında çok popüler.

BÖLGEDE YENİ SAVAŞ: Lübnan'daki Hizbullah'la çatışmalar artar, bir sınır savaşı patlar.

Radikal; 12.04.2002