190 ders kitabı; 165 öğretmen, 51 veli 71 öğrenciden oluşan 287 kişi tarafından insan hakları bildirgesiyle karşılaştırılarak taramadan geçirildi

Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA), Tarih Vakfı, Türkiye İnsan Hakları Vakfı, Avrupa Komisyonu ve Açık Toplum Enstitüsü'nün katkılarıyla gerçekleştirilen "Ders Kitaplarında İnsan Hakları" konulu projenin sonuçlarına göre, ders kitaplarında 4 bin hak ihlali tespit edildi.
Proje kapsamında, farklı branşlardan ilk ve ortaöğretimde okutulan 190 ders kitabı; 165 öğretmen ve öğretim üyesi, 51 veli ve 71 öğrenciden oluşan 287 kişi tarafından, Evrensel İnsan Hakları Bildirgesi ile diğer insan hakları kanunlarıyla karşılaştırılarak taramadan geçirildi. 1.5 yıllık çalışma sonucunda ders kitaplarında başta cinsiyet, ırk, din ayrımcılığı gibi alanlarda toplam dört bin farklı sorun belirlendi.
"Ders Kitaplarında İnsan Hakları" projesinin bulguları, konuyla ilgili herkese rehber olacak nitelikte üç ayrı kitapta toplandı. Sonuçlar, başta Milli Eğitim Bakanlığı olmak üzere öğretmenlere, ders kitabı hazırlayan yazar ve çizerlere verilecek. Kitapların editörlüğünü Prof. Dr. Betül Çotuksöken, Prof. Dr. Ayşe Erzan, Tarih Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Orhan Silier yapıyor.

İşte çarpıcı örnekler
Savaşın meşrulaştırılması

Sosyal Bilgiler, Demokrasi ve İnsan Hakları ders kitaplarında "nükleer silahların kullanılması" ve "savaşın meşrulaştırılması":
- "Ama sonunda atom gücünden yararlanmaları konusunda Amerikalılara önder oldu, artık savaş tek çareydi..."
Öç teması

Tarih ve Din Kültürü ders kitaplarında "öç alma" teması :
- "Amaç, yenilginin öcünü almak; Rum, Ermeni ve Gürcülerden oluşan Bizans kuvvetlerini dağıtmaktı"
- "Hz. Muhammed, Mu'te yenilgisinin öcünü almak ve Kuzey Arabistan'daki kabilelere gözdağı vermek istiyordu"
Ölümün yüceltilmesi

Sosyal Bilgiler, Edebiyat, Tarih, Coğrafya ve Din Kültürü ders kitaplarında "savaşın, ölümün yüceltilmesi" ve "şiddetin olağanlaştırılması":
- "Vatan için ölürüz"
- "Erozyonu önlemede amaç; toprağın bu vatanın en önemli unsuru olduğunu bilmektir... Bu yürekli, mücadeleci, toprağını, doğayı ve vatanını seven yurttaşların sürdüreceği bir savaştır. Biz, vatanı uğruna canını veren bir milletiz. Bu savaşa gerekli maddi ve manevi desteği vererek..."
Kadın-erkek rolü

Hayat Bilgisi, Tarih ve Edebiyat ders kitaplarında "kadın-erkek toplumsal rollerine ilişkin" belirlemeler:
- "Ayrıca saray kadınlarının devlet işlerine karışması ve bazı devlet adamlarının da onların yanında yer alması, bu isyanların çıkmasında etkili olmuştur"
Yabancı düşmanlığı

Edebiyat ve Tarih ders kitaplarında "yabancı düşmanlığı" ve "diğer dinlerin aşağılanması":
- "Derler ki, Ferdinand bu kez de padişah efendimizin karşısına çıkmaktan kaçınmış. Savaş onunla değil, onun, can korkusuyla başıboş bıraktığı Hıristiyan sürüleriyle olmuş"

Milliyet
11.12.2003