Büyük Ortadoğu Projesi'nin güvenlik ve savunma boyutu için NATO devrede. Milliyet, bugün İstanbul'da açıklanacak olan 'İstanbul İşbirliği Girişimi' belgesini yayımlıyor
ABD, İslamcı terör örgütlerinin sosyal ve kültürel tabanını kurutmak için "Ortadoğu'da demokrasi ve insan haklarına dayalı bir reform programı" öngörüsüyle sunduğu "Büyük Ortadoğu Projesi"nin güvenlik ve savunma boyutu için NATO'yu devreye soktu. Terörle mücadele ve kitle imha silahları ticaretinin önlenmesi için NATO'yla İslam ülkelerinin işbirliği mekanizmaları kurmasını öngören yeni girişime bugün İstanbul'da açıklanacağı için "İstanbul İşbirliği Girişimi" adı verildi.
Milliyet, ABD ile AB arasında gizlilik içinde tartışıldıktan sonra NATO içinde şekillenen ve liderlerin zirvede yapacağı son değerlendirmeden sonra açıklanacak tarihi belgeye ulaştı.
"Yeni tehditlere karşılık verme kararlılığındaki NATO, Büyük Ortadoğu'da uzun dönemli küresel - bölgesel güvenlik ve istikrara katkı yapmaya hazırdır" ifadesiyle başlayan belgede, girişimin amacı "yeni bir transatlantik açılımla Ortadoğu'da güvenlik ve bölgesel istikrarın genişletilmesi" olarak belirtildi.
İlgilenen ülkelerin NATO ile güvenlik ilişkilerinin destekleneceği vurgulanan belgede NATO ile işbirliği alanları şöyle sıralandı:

- Terörizmle mücadelede istihbarat değişimi.

- Bilgi paylaşımı ve denizcilik alanında işbirliği.

- Savunma reformu, sivil - asker ilişkileri, savunma bütçesinin planlanmasında tavsiye.

- Askerden askere ilişkilerin geliştirilmesi için tatbikatlara davet.

- NATO'ya üye olacak ülkeler için hazırlanan Barış İçin Ortaklık Programı eğitimi ve tatbikatlarına davet.

- NATO'nun barış koruma operasyonlarına katılım imkânı.

- Kitle imha silahlarının önlenmesi ve yayılmasının engellenmesi için işbirliği.

- Sınırların güvenliğinin sağlanması ve yasadışı insan, uyuşturucu ve silah kaçakçılığının önlenmesi için işbirliği. Bu kapsamda NATO'dan araç - gereç ve eğitim desteğinin sağlanması.

- Sivil acil durum planlarının oluşturulması.

Her ülkeye ayrı model
Projenin İslam dünyasında tepki görmemesi için işbirliğinin temel koşulları da şöyle sıralandı:

- Dışlayıcı değil, kapsayıcı olacak. Bölgede ilgilenen her ülkeye açık olacak ve her başvuru NATO tarafından tek tek değerlendirilerek sonuçlandırılacak.

- Dışarıdan baskıyla, emrivakiyle değil, tamamen gönüllülük esasına göre yürütülecek. Öneriler, ülkelerin kendilerinden gelecek.

- NATO ile yapılacak işbirliğinin içeriği ve seviyesi her ülkenin bildireceği özel ihtiyaçlarına, farklılıklarına ve projeye ilgisine göre belirlenecek.

İran ve Suriye'ye de açık
Bush yönetimi tarafından NATO gündemine getirilen belgenin tepki toplamaması için AB ve Türkiye'nin ısrarları doğrultusunda şu değişiklikler yapıldı:

- ABD; İran ve Suriye gibi "sorunlu" ülkelerin kapsam dışı bırakılmasını isterken, belgede projenin gönüllü tüm ülkelerin başvurusuna açık olduğu vurgulandı.

- Filistin sorununa barışçı çözüm sağlanmasının projenin başarıya ulaşması ve bölge için öncelik taşıdığı kaydedildi.

- Her ülke için ihtiyacına ve isteğine göre farklı işbirliği mekanizmaları hazırlanması fikri benimsendi.

Ankara, Milliyet
28.06.04