Tarihin korunmasıyla ilgili sorumlu çok, ama sonuç yok. Tarihi camiler üzerinde söz sahibi altı kurum arasında koordinasyon zayıf. Kimi zaman koruma işini üstüne 'alınan' çıkmıyor!

Türkiye, tarihi eserlerin tespiti ve korunması konusunda tam bir kargaşa yaşıyor. Kargaşa, tarihi camilerde had safhaya ulaşıyor. Kamu reformu çerçevesinde, Sayıştay'a mali denetimin yanı sıra kamu kurum ve kuruluşlarında TBBM adına 'performans denetimi' yapma görevi de verilmişti.
Sayıştay bu çerçevede tarihi eserlerin korunmasına ilişkin bir rapor hazırladı. Raporda bazı çarpıcı tespitlere yer verildi:

Camilerde 'altı başlılık'

? Kültür Bakanlığı, Diyanet İşleri ve VGM arasında mevzuattan kaynaklı bazı görev ve yetki çakışmaları mevcut. Buna göre Bakım Onarım Temizlik ve Çevre Tanzimi Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca camilerin
onarım ve her türlü restorasyonu VGM'ye; bakım, temizlik ve güvenliği Diyanet'e; çevre tanzimi projelerinin hazırlanması ve onaylanması Bakanlığa; çevre tanzimi projelerinin hazırlanması, ağaçlandırma ve çiçeklendirilmesi belediyelere; genel güvenliğinin sağlanması valiliklere, camilere trafo tesisleri kurma ve bedelsiz elektrik sağlama görevleri elektrik dağıtım şirketlerine ait.

? Tarihi eserlere ilişkin görev, yetki, rol ve sorumluluklar çok sayıda kamu kurum ve kuruluşunun koordineli çalışmasını gerektirirken, koordinasyon da tam olarak sağlanamıyor.

? 1998'de çıkarılan bazı yönetmeliklerle VGM'de bölge müdürlüklerine bazı yetkiler devredildi. Ancak devredilen yetkiler personel yetersizliği, devralınan yetkilerin iyi bilinememesi, eski alışkanlıkların devam etmesi, merkezin her şeye hâkim olma isteğinin sürmesi ve yetkilere ilişkin sorumluluk üstlenilmesinden kaçınmak gibi nedenlerle tam olarak kullanılamıyor.
Tarihi eser niteliğindeki türbelerin sorumluluğunun 677 Sayılı Kanun'a göre Kültür-Turizm Bakanlığı'na, 2863 Sayılı Kanun'a göre de Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne (VGM) ait. Ama VGM personelinin türbeler ve 'mülkiyeti VGM'de olmayan' taşınmaz tarihi eserlere ilişkin görev ve sorumlulukları hakkında bilgisi yok.
Sayıştay raporda buna örnek olarak Bursa'da mülkiyeti VGM'ye ait olmayan bir cami konusundaki yazışmalar gösterildi. VGM Bursa Bölge Müdürlüğü, mülkiyetinde bulunmadığı için camiyle ilgili sorumluluk almak istemeyince, Bursa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu, yasadan kaynaklanan sorumluluğunu VGM'ye yazıyla bildirmek zorunda kaldı.
Sayıştay raporunda, VGM'ye bu sorumluluğun yönetmeliklerle verildiği, ancak VGM'de yetki, görev ve sorumlulukların tam olarak bilinmediği ve 'benimsenmediği' ifade edildi, VGM'de taşınır tarihi eserlerin korunmasına yönelik olarak üç ayrı daire başkanlığına bağlı üç şube müdürlüğüne benzer görevler verildiği hatırlatıldı. Örneğin Abide ve Yapı İşleri Daire Başkanlığı Etüd Proje Şube Müdürlüğü'ne taşınır tarihi eserlerin tespit, tescil ve tasnifini yapma görevi verildiği halde bu görevin şube müdürlüğünde yapılmadığı dile getirildi.

Ankara, Radikal
29.07.04