AB'den müzakere tarihi bekleyen Türkiye'de iktidar ve muhalefet devleti, kişiler arasındaki mahrem ilişkilerin tarafı haline getiriyor

CHP, 'muhafazakâr kesimin tepkisini çekmemek' ve 'Avrupa Birliği (AB) sürecini tıkıyor görüntüsü' vermemek için AKP'nin 'zinanın yeniden suç kapsamına alınması' önerisini engellememe kararı aldı. DYP de AKP ve CHP ile aynı görüşte olduğunu açıkladı. AKP'nin ısrarı sonuç verirse, Anayasa Mahkemesi'nin 1996 ve 1998 yıllarında verdiği iki iptal kararıyla suç olmaktan çıkan zina yeniden Türk Ceza Kanunu'na (TCK) girecek.
AKP ile CHP yönetiminin önceki gün yaptığı görüşmelerde Meclis'in 14 Eylül'de yapacağı toplantıda görüşülecek 346 maddelik TCK tasarısında 'asgari uzlaşma' sağlandı. Adalet Bakanı Cemil Çiçek'in CHP yönetimiyle yaptığı toplantıda AKP'nin dört önerisiyle ilgili 'orta yol' bulunurken, en çok zina konusu tartışıldı.

'Çağdışı bir uygulama'
Görüşmelerde CHP, zinanın yeniden suç kapsamına alınmasını 'çağdışı bir uygulama' olarak niteledi. AKP'nin bu konuda ısrarcı olması üzerine CHP, Anayasa Mahkemesi'nin iptal gerekçesinin dikkate alınması ve zina suçunda da kadınla erkeğe eşit ceza verilmesi uyarısında bulundu.
CHP, TCK tasarısını içtüzük değişikliğiyle 'temel yasa' kapsamında görüşülmesini engellemek ve tasarının görüşmelerini zina suçu nedeniyle tıkamamak için AKP'yi bu konuda 'yalnız' bırakma kararı aldı. CHP, zina suçuyla ilgili eleştiri, itiraz ve duyarlılıklarını dile getirecek, ancak hazırlanacak önergeye imza vermeyecek. Böylece hem zinanın suç olmasına karşı çıkmış olacak hem de zinayı TCK görüşmelerinin 'önşartı' haline getirmeyerek 'Türkiye'nin AB sürecini engelleyen parti' görüntüsünden kurtulmuş olacak.

Baykal eşitlik istedi
Zina konusu, Genelkurmay'ın önceki gece 30 Ağustos nedeniyle verdiği resepsiyonda da gündeme geldi. Başbakan Tayyip Erdoğan ile CHP lideri Deniz Baykal, bir süre tasarıyı görüştü. Baykal, "AB'ye beş kala zina yeniden suç mu olacak?" sorusuna, "Biz kadınlarla erkeklerin eşit olacağı bir düzenleme istiyoruz" yanıtını verdi.

'Hâkime takdir yetkisi'
AKP zina suçunun çerçevesini Anayasa Mahkemesi'nin iptal gerekçesi doğrultusunda hazırlayacak. Şikâyete bağlı suç kapsamında düzenlenmesi öngörülen maddede, şikâyetin eş tarafından yapılması hükme bağlanacak. Ceza hem kadın hem de erkek için aynı oranda olacak. Madde ile hâkime 'takdir yetkisi' de tanınacak. Hâkim önüne gelen dosyaya bakarak takdir yetkisini kullanıp gerekirse az ceza verebilecek, gerekirse de hiç ceza vermeyebilecek.

Boşanma davası varsa...
Zinayla ilgili maddede bazı istisnalara da yer verilecek. Örneğin mahkemelerin boşanma için verdiği 'bekleme' sürelerinde gerçekleşen ilişkiler zina kapsamında değerlendirilmeyecek. Mahkemelerin 'ayrı yaşama' kararı verdiği eşlerden biri zina yaparsa ceza daha az olacak. Evli birisiyle zina eden kişiye de şikâyette bulunulması koşuluyla ceza verilmesi de gündemde. Madde metnine ilişkin çalışmalar TBMM 14 Eylül'de toplanana kadar sürecek.

DYP'nin endişesi
Adalet Bakanı Cemil Çiçek, CHP'nin ardından dün tasarıya destek için DYP'yi ziyaret ederek Genel Başkan Yardımcısı Nevzat Ercan'la görüştü. Zina konusunda Anayasa Mahkemesi'nin kararlarını baz almak gerektiğini belirten Ercan, kadın-erkek arasındaki eşitsizliği giderecek bir düzenlemenin doğru olacağını ifade etti.
Tasarının otoriter devlet anlayışı, bürokratik tahakkümü mümkün kılan, demokrasiye güvenmeyen unsurları da yer yer içerdiğini vurgulayan DYP Genel Başkan Yardımcısı Ercan, şunları söyledi:

Korkan düşünce
"Devlete karşı devlet, yahut egemenliği kullanan kimi organlara karşı sert eleştirileri hakaret şeklinde yorumlamaya elverişli hükümler olduğunu görüyoruz. Umarım bunlarda gerekli düzenlemeler yapılır. 'Korkan düşünce ve yarım porsiyon demokrasi' anlayışından uzak, çağdaş standartlara uygun bir yasadan yanayız."

Çiçek: Çok hassasız
Çiçek ise, Ercan'a şu yanıtı verdi: "Bu yasayla biz hak ve özgürlükleri kısıtlamak değil, altına imza koyduğumuz uluslararası sözleşmeleri dikkate almak suretiyle bir düzenleme yapmaya çalıştık. Ümit ediyorum ki, bu yasayı uygulayacak olan da hak ve özgürlükleri kısıtlama yönünde değil, uygulanabilir, kullanılabilir yönde yorumlayacaktır. Gerekli hassasiyeti gösterdik. Tereddüt yok."

Ankara, Radikal
01.09.04