Türkiye'de 'en zengin' yüzde 20'nin eğitime harcadığı miktar, 'en yoksul'ları 56'ya katladı. İlk grubun harcaması geçen yıl 1 katrilyon lira arttı, en yoksullarınki 5.3 trilyon daha azaldı

Ekonomik krizlerden, özellikle reel ücret gelirlerini azaltarak çıkmayı seçen Türkiye'de eğitim tablosu: Yoksul ve zengin kesimler arasındaki gelir farkı giderek büyürken, eğitim, sağlık, kültür gibi alanlara yapılan harcamalar arasındaki uçurum da açılmaya devam ediyor.

En büyük fark 'eğitim'de
'En zengin' yüzde 20'lik kesimin eğitim harcamaları, 'en yoksul' ailelerin eğitim için yaptığı harcamanın 56.6 katına kadar yükseldi. Türkiye'deki ailelerin yüzde 80'inin eğitime ayırabildiği miktar, tüm Türkiye'de bir yıl boyunca eğitim için harcadığı miktarın ancak yüzde 30'unu bulabildi.
En zengin yüzde 20, en yoksul yüzde 20 ile karşılaştırıldığında da sağlık için 4.8 kat, gıda için 2.2 kat, giyim için 6.9, haberleşme için 7.2 kat daha fazla harcadı.
Devlet İstatistik Enstitüsü'nün 2003 yılı Hanehalkı Tüketim Anketi sonuçları düşündürücü. Türkiye'de toplam 16 milyon 745 bin aile bulunuyor. Araştırma için, bu ailelerin en zengin ve en yoksul diye ayrılan yüzde 20'lik kesimlerine bakıldı.
Buna göre Türkiye'de 16 milyon 745 bin ailenin yüzde 20'sini oluşturan ve gelir bakımından en yüksek payı alan 3 milyon 349 bin aile, 2003 yılında eğitim için 2 katrilyon 4 trilyon liralık harcama yaptı. 'En yoksul' yüzde 20'lik kesimi oluşturan 3 milyon 349 bin ailenin harcamaları ise 35.4 trilyon lirada kaldı.
En yoksul kesimin eğitim için yaptığı harcama geçen yıl 2002 yılına göre 5.8 trilyon lira azalırken, en zengin kesimin yaptığı harcama 1 katrilyon liralık artış kaydetti. Böylece, 2002 yılında 24.2 kat olan en zengin yüzde 20'lik kesim ile en yoksul yüzde 20'lik kesim arasındaki eğitim harcamaları farkı 56.6 kata yükseldi.

Çoğunluğun durumu

? Türkiye'de ailelerin eğitim için yaptığı toplam harcamanın yüzde 69.1'ini en yüksek gelir grubu içerisindeki aileler yaptı. 3 milyon 349 bin varlıklı ailenin eğitim için yaptığı harcama, geri kalan 13 milyon 896 bin ailenin toplam harcamasının oldukça üzerine çıktı.

? Yüzde 80'lik büyük kesimin eğitim için yaptığı toplam harcamanın toplam eğitim harcamaları içerisindeki payı yüzde 30.9 düzeyinde kaldı. Toplam eğitim harcamalarının yüzde 1.2'sini en yoksul yüzde 20, yüzde 4.5'ini ikinci, yüzde 8.3'ünü üçüncü, yüzde 16.9'unu da dördüncü grup oluşturdu. Türkiye'de eğitim için yapılan harcamalar arasındaki uçurum sadece en yoksulla en zengin arasında değil, gelir düzeyi açısından ortalarda yer alan ikinci, üçüncü ve dördüncü grupla da açıldı.

En zengin 'eğlendi'
DİE'nin tüketim harcamaları anketinde, okul kitapları, eğitim malzemeleri ve kırtasiye harcamalarını da dahil ettiği eğlence ve kültür harcamalarında ise en zengin kesim en yoksul yüzde 20'ye 17.2'lik bir fark yaptı. Türkiye'deki eğlence ve kültür harcamalarının yüzde 59.5'ini en zengin yüzde 20'lik kesim gerçekleştirdi. Buna karşılık en yoksul kesimin bu alana yaptığı harcamanın toplam içerisindeki payı yüzde 3.5 düzeyinde kaldı.
Yapılan hesaplamalara göre, Türkiye'de en zengin yüzde 20'lik kesimi oluşturan ailelerin toplam tüketim harcamaları en yoksul kesimde yer alan ailelerin 4.5 katına çıkarken, bu fark sağlık harcamalarında 4.8 kat, ulaştırma harcamalarında 15.2 kat, gıda harcamalarında 2.2 kata, alkollü içecek ve sigara harcamalarında 2.7 kat, giyim ve ayakkabıda 6.9 kat, konut, su, elektrik, gaz ve diğer harcamalarda dört kat, mobilyada 6.8 kat, haberleşmede 7.2 kat, lokanta ve otel harcamalarında 7.4 kat, diğer harcamalarda ise 9.3 kat oldu.

Ankara, Radikal
16.09.04