|
AB üyeliğinin en ateşli destekçilerinden Prof. Dr. Mehmet Altan,
bir iktisatçı.
"Dünya vatandaşıyım, Avrupalılık, Asyalılık derdim yok."
diyen Altan, AB sürecini Türkiye'yi dönüştürme potansiyeli dolayısıyla
desteklediğini belirtiyor.
Türkiye’nin AB’ye tam üyeliğini neden bu kadar altını çizerek destekliyorsunuz?
Bu konudaki mantığım çok açık. Türkiye 80 yıldır bir iç sömürge
gibi yönetilmiş, devlette olanlar önemli olmuş, toplumun içindeki
bireyler ve vatandaşlar önemsenmemiş. Yönetenlerin her zaman çok
önemli sayıldığı, yönetilenlerin ise eski teba gibi hiç ciddiye
alınmadığı bir yapılanma var. Onun için yeryüzü standartlarının
çok altında bir zenginlik ve özgürlük elde etmişiz. Ben bir yönetilen
olarak Türk devletine, yönetenlere verdiğim paranın karşılığını
alamadım. Bir Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak yeryüzü standartlarında
zenginlik ve özgürlük istiyorum. Buna layık olduğumu düşünüyorum.
Bu yüzden bireyi/vatandaşı önemseyen insan odaklı dönüşüm projesi
olarak AB sürecinin başarılı olmasını istiyor ve bunun için de elimden
geleni yapıyorum.
Halkımız AB’yi niçin bu kadar istiyor?
Vatandaş, sorunlarının AB sayesinde aşılacağına, işsizlerin iş
bulacağına inanıyor. Çağın şartlarını çok iyi incelemeseler de vatandaş
kendi konumundan memnun değil. Türk insanı, AB vatandaşlarının kendilerinden
daha iyi yaşadığını görüyor.
AB üyeliği Türkiye’ye ne kazandırır?
Eşit üye olacak düzeye gelindiği vakit zaten üye olmasak da olabilir.
Üyelik bir yönetilen olarak, bana refah, mutluluk ve özgürlük kazandıracak.
Türkiye, vatandaşı için zenginlik ve özgürlük üreten bir yönetim
biçimine kavuşmuş olacak. AB, bizi bu yönde dönüştürdüğü için önemli.
Türkiye için o seviyeye gelmek önemli. Yoksa biz Norveç’te yaşıyor
olsaydık zaten o kaliteye sahip olduğumuz için AB üyeliği peşinde
koşmayacaktık. Ama biz kötü yönetildiğimiz ve düşük standartlarda
yaşadığımız için bu süreci önemsiyoruz. Temel hedef zaten üyelik
değil, önemli olan AB’nin gücünü arkamıza alarak bir dönüşüm süreci
yaşamak. AB, katalizör olacak. Şahsen Avrupa hayranı falan değilim.
Çünkü etrafımızda küresel bir dünya var, AB’nin ötesinde bir çağ
var. Bir küreselleşme dinamiği var. AB bu süreçte bir ara duraktır.
Ben dünya vatandaşıyım, Avrupalılık, Asyalılık derdim yok.
Türkiye’nin üyeliği AB’yi de değiştirmeyecek mi?
Globalleşme, masaya getirecek malı olanların bunları ortaya sermesidir.
Biz eskiden ne kivi yerdik ne suşi. Dünya da ne beyaz peynir ne
kebap döner yerdi. Biz onlara kendi lezzetlerimizi tattırdık; onlar
da bize. Aynı sofraya bir sürü lezzet koyabilmekten bahsediyorum.
Bu AB süreci için de geçerli. Türkiye kendi değerlerini insanlık
sofrasına sunacaktır; yeter ki sunacak bir şeylerin olsun. Her iki
taraf da birbirini zenginleştirecek. Türkiye AB’ye gençleşme, farklı
kültür ve değerler ve bir dinamizm getirecek. AB’nin de bizden alacağı
çok şey var.
AB sürecinde tartışılan egemenliğin devrini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Ulusal egemenlik, incelenmesi gereken bir kavram. Türkiye’de egemenlik
gerçekten ulusun mu? Gerçekten ulusun ise neden bu kadar hukuk dışı
uygulamalar ve yolsuzluklar yaşanıyor? Niye bebek ölümlerinde şampiyonuz,
neden Yunanistan önümüze geçti? Neden büyük gelir dağılımı adaletsizliği
var? Neden yargıda çifte standart var? Yönetenlerin takip edilmediği,
yargılanmadığı ve çok daha iyi yaşadığı bir düzen var. Egemenlik,
demokrasi olmadan hiçbir işe yaramaz. Güney Afrika, ırkçılık döneminde
egemendi; ama siyah vatandaşlarını lokantalara bile sokamıyordu.
Egemenlik insanı gözetmediği, insanın lehine olmadığı, insanın zenginlik
ve özgürlüğüne çalışmadığı vakit yönetenlerin keyfi tutumlarının
bir aracı haline geliyor. Egemenlik Türkiye’de yönetenlere ait bir
kavram. Egemenliği bu anlamda yeniden yorumlayarak, bir kısmını
yerel yönetimlere bir kısmını da evrensel birtakım ulus üstü kurumlara
devretmemiz gereken bir dönem yaşıyoruz. Türkiye’de egemenlik içi
boş bir laftır. Sonuçta bağımlılık, bağımsızlık, ulusal egemenlik
gibi kavramların özünde insan olmalıdır. İnsanlar sefil bir haldeyse
egemenlik de anlamını yitirir. Paris Şartı, evrensel insan hakları
ilkelerini uygulamayan ülkelere müdahale hakkı veriyor. Artık ulus
devlet tek başına iç işlerinde istediğini yapamıyor.
Sizce AB dışında bir alternatif var mı?
AB, Türkiye ile ilişkileri olarak da en fazla birikimi olan coğrafya.
Bizi çağa taşıyacak başka bir alternatif bir kuruluş göremiyorum.
AB ile ilişkilerimiz yolunda gitmezse, hem AB hem Türkiye zarar
görür. AB, gençleşme ve çoğulcu bir yapı kazanma şansını geçici
süre de olsa yitirir. İslam âlemi ile Batı’nın el sıkışması gündemden
kalkar. Türkiye’de de içe kapanmacı, devletçi, insanını reddeden,
slogan peşinde koşarak iç sömürge mantığını sürdürmek isteyenler
güçlenir. Kopuş, Müslüman âlemin Batı’ya karşı şüphelerini artırır
ve kışkırtıcı bir sürece gireriz.
“Ne yapsak AB bizi almaz” diyenler de var. Siz ne diyorsunuz?
Almayacak olsalar neden bu ilişkiyi böyle sürdürmek istesinler
ki! AB ile gümrük birliği sürecinden Türkiye kazançlı çıktı. İhracatımız
50 milyar doları geçti. Cumhuriyet tarihinin en yüksek ihracat rakamıdır.
Türkiye bu yıl 10 milyar dolarlık araba sattı ki otomotiv sektörü
yeminli gümrük birliği düşmanıydı. Bu sayede Türkiye’nin rekabet
yasası oldu. Zaten biz yaptıklarımızı AB için değil kendimiz için
yapıyoruz. Boşu boşuna demokratikleşmiş olmaktan mı korkuyoruz!
Biz belki AB’ye girmeyiz; ama dünya standartlarında bir ülke oluruz.
AB, yöneten ile yönetilen arasında bir projedir. Konuyu milliyetçi
söylemle anlamak imkansız.
Mehmet Altan ile söyleşi, Zaman
10.12.2004
|
