CHP sadece solun değil, Türkiye'nin sorunu. Güçlü muhalefet olmazsa, iktidarlar en azından siyasi sorumluluğu fazla hissetmez, hatta zamanla yozlaşır. 'Tek Parti' devrinde CHP bunu yaşadı; sonra uzun sağ iktidarlarda bunu gördük.
Moskova'daki 'hediye' olayı ile demokrasimizdeki bu dengesizliğin irtibatı yok mu? Bu başka bir yazı konusu. Bugün, "Liberal Düşünce" dergisinin, "CHP ve Kemalizm"i konu alan yeni sayısından bahsedeceğim. (www.liberte com.tr)
Tabii liberaller Kemalizmi eleştirir. Ama bazı doğru tespitleri olamaz mı? Onun için derginin bu sayısını özelikle CHP'liler okumalı.
Prof. Mümtazer Türköne, CHP'nin temel sorununu şöyle ortaya koyuyor:
"Türkiye'de devleti kuran partinin tipik bir sol muhalefet yaratabilmesi zordur. Devletle halk arasında bir çelişki ortaya çıktığı zaman, sol, devleti halka uydurmayı öncelikli tavır olarak benimser. CHP'nin refleksleri ise hep tersine bir seyir izlemiştir. Devlet partisi olmaktan halkın partisi olmaya doğru bir evrim yaşaması gereken CHP, bunu 70'li yıllar dışında hiçbir zaman yapamamıştır." (Sf. 67)
* * *
DERGİDE Dr. Cemal Fedayi'nin "CHP'nin Sosyal Demokratlaşması Sürecinde Kemalizm Tartışmaları: 1961-1980" başlıklı fevkalade önemli yazısı tam da bu konuyu işliyor.
Ne zaman "CHP'nin yenilenmesi" gündeme gelse, partide Kemalizm tartışmaları yaşanmış. 1960'larda CHP sola açılmak isteyince, mesela Yakup Kadri Karaosmanoğlu, hem de İsmet İnönü'yü "Atatürk ilkelerinden taviz veriyor" diye suçlayarak partiden istifa etmiş! (Sf. 90)
İlhan Selçuk da "CHP asıl kudretini sandıklardan değil, Atatürk ihtilalinden almalıdır" diye yazmış! Sina Akşin o zaman da CHP'yi Atatürk ilkelerinden sapmakla suçlamış!
İsmet Paşa, Atatürk ilkelerinden vazgeçmediklerini, ama çağa göre 'rötuş' yapmak gerektiğini anlatmak için nasıl didinmiş, bilemezsiniz! (Sf. 90)
Ama asıl kıyamet "ortanın solu" hareketiyle kopuyor. Genel Sekreter Ecevit'in temel tezi şu:
"Atatürk, halka doğrudan yarar sağlayacak altyapı devrimleri yapmadı, üstyapı devrimleri yaptı. Bugünün Atatürkçülüğü, altyapı devrimleri yapmaktır."
Turan Güneş Hoca'nın "CHP halktan nasıl koptu?" yazıları bugün için de fevkalade geçerlidir.
* * *
ECEVİT partide Atatürk'e ihanetle suçlanıyor. Ecevit'e karşı CHP Parti Meclisi 3 Temmuz 1970'de 'rapor' hazırlıyor:
"Genel Sekreter Ecevit, Atatürk'ü eleştiriyor, Atatürk tabudur, eleştirilemez!" (Sf. 98)
Nihat Erim, Turhan Feyzioğlu, Kemal Satır gibi parti büyükleri "Ortanın Solu"nu Atatürkçülükten sapma olarak suçluyor. Necip Mirkelam CHP'nin Sosyalist Enternasyonal'e girmesini, Atatürk ulusçuluğuna ihanet sayıyor. (Sf. 103)
Halbuki Ecevit'in yaptığı, Atatürkçülüğü ret değil, yeniden yorumlamaktı: Ecevit, CHP'nin 'devlet' merkezli geleneğini kırıyor, Atatürkçülüğe 'halk' merkezli bir sol yorum getiriyor, bu yeni sentezle oylarını 42'ye çıkarıyordu. (Sf. 106, vd.)
Bugünkü CHP'de Kemal Derviş yeni bir sentezi savunuyor ama Ecevit gibi kavgaya girmiyor. Bugünkü CHP bir "ortanın solu" yaratabilecek gibi gözükmüyor maalesef.

Taha Akyol, Milliyet
17.01.2005