| |
6 - 7 Eylül olaylarının 50. yılında, bu olayların öncesi ve sonrasıyla
ilgili fotoğraf ve belge sergisi açılıyor. İlk kez sergilenecek
250 fotoğrafta, gözü dönmüş kalabalığın Beyoğlu'nda gayrimüslimlere
ait dükkânları nasıl tahrip ettiği göz önüne seriliyor
Türkiye'de, geçmişiyle hesaplaşma anlamında önemli bir adım daha
atılıyor. 6 - 7 Eylül 1955'in 50. yılında, bu olaylar öncesi ve
sonrasıyla ilgili fotoğraf ve belge sergisi açılıyor. İlk kez sergilenecek
olan 250 fotoğrafta, gözü dönmüş kalabalığın, İstiklal Caddesi'nde
gayrimüslimlere ait mağaza ve dükkânları nasıl tahrip ettikleri,
cadde ve mağazaların içler acısı görüntüleri tüm çıplaklığıyla gözler
önüne seriliyor.
Karşı Sanat Çalışmaları'nca Beyoğlu İstiklal Caddesi Elhamra Han'da
düzenlenen sergi, 6-26 Eylül 2005 tarihleri arasında açık kalacak.
Sergi, olaylarla ilgili soruşturma ve mahkeme sürecinde başhâkim
olarak görev alan ve sonradan Askeri Yargıtay Başsavcılığı yapan
emekli Koramiral Fahri Çoker'in, ölümünden sonra yayımlanmak koşuluyla
Tarih Vakfı'na bağışladığı arşiv esas alınarak düzenlendi. Serginin
hazırlanmasına Tarih Vakfı'nın yanı sıra İnsan Yerleşimleri Derneği
ve Helsinki Yurttaşlar Derneği katkıda bulundu.
Yayım yasağı kalktı
Toplumsal Tarih dergisi, son sayısında, fotoğraflarla ilgili bilgi
verirken, "Arşivindeki tüm malzemeleri Tarih Vakfı'na bağışlayan
merhum Çoker'in ebediyete intikalinden sonra malzeme üzerindeki
yayımlanma yasağının kalkması, söz konusu fotoğraf ve belgeleri
kamuoyuna sunma imkânı doğurdu. Birkaç istisna dışında büyük bir
bölümü ilk kez yayımlanacak olan fotoğraflar, 6 Eylül gecesi ve
7 Eylül sabahı Milli Emniyet Hizmetleri ve yabancı basın mensupları
tarafından çekilmiş bir klasör dolusu fotoğraf arasından seçildi"
diye yazdı.
Komünistler suçlandı
Dergide, Fahri Çoker'in hayatı (1913-2002) Marmara Üniversitesi
Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ayhan Aktar'ın kalemiyle aktarılıyor:
"Emekli hâkim Amiral Çoker, daha genç bir teğmenken 1938'de
Nâzım Hikmet'in yargılandığı Donanma Komutanlığı Askeri Mahkemesi
davasında savcı yardımcısı olarak görev yapmıştı. Çoker, 20 Eylül
1955 günü Kadıköy'deki Sıkıyönetim Mahkemesi başhâkimliğine atandı.
Sıkıyönetim Komutanı Nurettin Aknoz ve DP yönetimi 6-7 Eylül'de
azınlıklara karşı gerçekleştirilen saldırı, yağmalama ve diğer eylemlerin
faturasının komünistlere çıkarılmasını istiyordu. Çoker, 1960'ta
Yassıada Mahkemeleri sırasında verdiği ifadesinde, Sıkıyönetim Komutanı
General Nurettin Aknoz'un sık sık sıkıyönetim hâkimleri ile toplantılar
yaptığını söyleyerek, 'Bu görüşmelerde (bizlere olayların) komünistler
tarafından yapıldığını tespit etmemizi söylerdi' diye devam ediyor.
Çoker, yargılama sürecinde önüne gelen birçok belge ve fotoğrafı
ölümünden sonra yayımlanmak üzere sakladı."
İstanbul, Milliyet
05.09.2005
|