Türkiye Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD) Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Sabancı, Türkiye’de bölgeler arasında çok ciddi sosyo-ekonomik gelişmişlik farklılıkları olduğunu belirterek, bu sonucun oluşmasında merkeziyetçi teşvik politikalarının da büyük etkisi olduğunu söyledi.

Sabancı, geri kalmış bölgelerde yıllardan beri uygulanan sanayi yatırımını artırıcı devlet yardımlarının başarılı olmadığını savundu.

AZ BÖLGEDE YIĞILMA:

TÜSİAD’ın ‘Türkiye’de Bölgesel Gelişme Politikaları: Sektör-Bölge Yığınlaşmaları’ konulu raporunun tanıtımı nedeniyle düzenlenen seminerde konuşan Sabancı, raporun Türkiye’de sektörlerin ülke geneline dağılımında az sayıda bölgede çok ciddi yığınlaşmalar olduğunu gösterdiğini belirtti. Az sayıda sektör dışarıda bırakıldığında birçok bölgede sektörel çeşitliliğinin de olmadığına dikkat çeken Sabancı bazı bölgelerin coğrafya, ulaştırma, altyapı, insan kaynakları vb. alanlarda geçmişten gelen doğal rekabet üstünlükleri bu durumun ortaya çıkmasını hazırladığını söyledi.

DEVLET YARDIMI BAŞARISIZ:

Sabancı ‘Ancak, uygulanan merkeziyetçi teşvik politikalarının da bu sonucun ortaya çıkmasında büyük etkisi var. Bugün, gelinen nokta geri kalmış bölgelerde yıllardan beri uygulanan sanayi yatırımını artırıcı devlet yardımlarının başarılı olmadığını gösteriyor. Dolayısıyla Türkiye, Avrupa ekonomisine entegrasyon sürecinde bu alandaki yaklaşımını değiştirerek adımlarını hızlandırmalı’ dedi.

UYGUN SEKTÖRLER:

Sektörel çeşitlenmeyi sağlayacak, bölgelerin rekabet avantajlarına uygun sektörlerde uzmanlaşmalarına olanak sağlayacak politikalarla bölgelerarası gelişmişlik farklılıklarının dengeleneceğini, gelir ve istihdam olanaklarındaki uçurumun azalacağını savunan Sabancı, bu yolla Türkiye’nin büyüme potansiyelinin de daha da artırılmasının mümkün olacağını ifade etti. Bölgesel farklılıkların azaltılmasının, Türkiye’nin bu alandaki yaklaşımını topyekun değiştirmesiyle mümkün olabileceğini kaydeden Sabancı, ‘Günümüzde bölgesel kalkınmanın sadece geri kalmış bölgeler için bir teşvik sistemi olarak görüldüğü dönem sona ermiştir’ dedi.

EĞİTİLMİŞ İNSAN:

Bölgesel eşitsizliğin önemli kaynaklarından birisinin de bölgeler arasında eğitilmiş insan kaynaklarının eşitsizliği olduğuna dikkat çeken Sabancı, eğitimin, gelecek stratejilerin oluşturulmasında hayati önemi olduğunu söyledi. Bugüne kadarki çalışmaların bölgeler arasındaki eşitsizliğin kendi dinamikleriyle azalmadığını gösterdiğini belirten Sabancı, ‘Bölgesel gelişmişlik farklılıklarının azaltılması, sektörel çeşitlenmenin sağlanması ve bazı bölgelerde yığınlaşmanın önlenmesi için, merkezi ve yerel düzeyde politika belirlenme ve uygulama süreçleri yeniden tanımlanmalı’ dedi.

3 Ekim’de müzakere başlar hiçbir tereddüdümüz yok

ÖMER Sabancı, 17 Aralık 2004’de, Türkiye’nin belli kriterleri yerine getirmesi halinde 3 Ekim 2005’de müzakerelerin açılacağının çok net söylendiğini ve bunun karar altına alındığını hatırlatarak, ‘Kıbrıs konusunda da zaten AB Türkiye’nin böyle bir deklarasyon yapacağını biliniyordu. Önümüzdeki günlerde bizim bu deklarasyonumuza karşılık AB’den de bir deklarasyon gelebilir. Ama burada önemli olan konu hukuksal kazanımlardır. Biz hukuken 3 Ekim 2005 tarihinde müzakerelere başlayacaktır kararı alındığını biliyoruz. Dolayısıyla 3 Ekim’de müzakereler başlayacaktır, hiçbir tereddüdümüz yoktur’ dedi.

Kalkınma ajanslarında iş dünyası temsil edilsin

TÜSİAD Başkanı Ömer Sabancı, bölgelerin sorunlarının doğru tespit edilip doğru çözümlerin üretilebilmesi, ülke bütününde politika belirleme ve izleme fonksiyonlarının yanı sıra bölgesel aktörlerin de sürece dahil edilmesi gerektirdiğini belirterek, ’Kalkınma ajanslarında gönüllü üyeliğe dayalı iş dünyası örgütlerinin temsili de büyük önem taşıyor’ dedi.

TÜSİAD raporunda neler var

En gelişmiş ilin kişi başı GSYİH’sı en geri kalmış ilinkinden yaklaşık 11 kat daha fazla. 2001 yılı kişi başı GSYİH verilerine göre Kocaeli kişi başı GSYİH’sı 6.165 dolarken, Ağrı’nın kişi başı GSYİH’sı 568 dolar.

Türkiye geneline yayılan sektörel bir çeşitlilik yok ve özellikle geri kalmış yörelerde sektörel uzmanlaşma da bulunmuyor.

Geri kalmış yöresel olmak üzere sayısı onu bile bulmayan bölge planları yapıldı. Ancak bu planların kapsamlı uygulanma şansı olmadı.

Geri kalmış yörelerde eğitim düzeyi, kadınların iş gücüne katılımı ve şehirleşme oranı düşük, doğurganlık ve hane halkı büyüklüğü yüksek.

Geri kalmış yörelerde büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık önemli bir potansiyel arz ediyor.

İstanbul imalat sanayinde tüm alt sektörlerde lider konumda ve İstanbul’un etki alanında bulunan komşu bölgeler İstanbul’u takip ediyor.

Hürriyet
08.09.2005