Meslek liselerinde "Kadınların ev dışında çalışmasını doğru bulmuyorum" önermesine "Tamamen katılıyorum" diyenlerin yüzdesi 22.1 ile en yüksek düzeye ulaşıyor. Bu liseleri yüzde 21.2 ile imam hatip liseliler takip ediyor

Liseli gençlerin kültürel alışkanlıkları arasında müzik dinlemek en önemli yeri kaplıyor. Kitap okumak, sinema ve tiyatroya gitmek alt sıralarda yer alıyor.
Düz, anadolu ve özel liseli öğrencilerin kültürel alışkanlıkları birbirine benziyor. Üç lise tipinde de "müzik", "sinema" ve "tiyatro"yu "vazgeçilmez" olarak görenlerin yüzdesi daha yüksek. Bu liseler arasında bazı farklılıklar da var. Özel liseler, kitap okumayı "vazgeçilmez" görenlerin yüzdesinin daha düşük olması bakımından düz ve anadolu liselerinden ayrılıyor.
Meslek ve imam hatip liseleri, kültürel alışkanlıklar bakımından da ayrılıyor. Meslek liselerinde "müzik" dinlemeyi, imamhatip liselerinde kitap okumayı "vazgeçilmez" olarak görenlerin yüzdesi genel oranların üzerinde. Meslek liselerinde "sinema" ve "tiyatro"ya gitmeyi vazgeçilmez görenlerin yüzdesi ise imam hatipten daha yüksek.

Üçte biri "yazlık"ta tatil yapıyor
Liseli gençlerin üçte biri tatilini yazlıkta ya da tatil yerinde geçiriyor. Yaz tatillerinde memlekete ya da köye gidenler yüzde 27.3 ile ikinci büyük grubu oluşturuyor. Ankete katılan gençlerin yarıdan fazlası tatilini kent dışına çıkarak köyde, tatil yerinde ya da yazlıkta geçiriyor. Yaz tatilinde şehir dışına çıkmayan-çıkamayanlar yüzde 21.4 ile üçüncü büyük grubu oluşturuyor. Liselilerin yüzde 13'ü ise yaz tatilini çalışarak geçiriyor.
Özel liselilerin üçte ikisi yaz tatillerini yazlıkta ya da tatil yerlerinde geçiriyor. Özel liselileri yüzde 60.7 ile anadolu liseliler izliyor. Düz liselilerin üçte biri tatilde yazlık ya da tatil yerine gidiyor.

Kadınlara karşı en eşitlikçi anadolu liseliler
Ankette gençlerin kadınlara karşı tutumunu anlamaya yönelik beş önerme yer alıyor.
Anadolu liselilerin yüzde 47.6'sı, özel liselilerin yüzde 39.6'sı, düz liselilerin yüzde 37.2'si "Kadınların yeri evidir" önermesine "Hiç katılmıyorum" yanıtını veriyor.
Bu önerme, yüzde 39.1 ile en çok meslek liseliler tarafından destekleniyor. "Kadının yeri evidir" önermesine imam hatip liselilerin yüzde 32.3'ü "Tamamen katılıyorum" yanıtını veriyor.
"Kadınların ev dışında çalışmasını doğru bulmuyorum" önermesine kesinlikle katılmadığını söyleyenlerin oranı anadolu liseliler arasında yüzde 62.3'e ulaşıyor. Bu liseleri düz ve özel liseliler izliyor.
Meslek liselerinde "Kadınların ev dışında çalışmasını doğru bulmuyorum" önermesine "Tamamen katılıyorum" diyenlerin yüzdesi 22.1 ile en yüksek düzeye ulaşıyor. Bu liseleri yüzde 21.2 ile imam hatip liseliler takip ediyor.
İmam hatip liselilerin büyük bir çoğunluğu "Kadınlar örtünmelidir" görüşünü destekliyor. İmam hatip liselilerin yüzde 62'si "Kadınlar örtünmelidir" önermesine "Tamamen katılıyorum" cevabını veriyor. Diğer önermelerde tutucu ucu temsil eden meslek liselerinde bu önermeye "Tamamen katılıyorum" diyenlerin oranı yüzde 22.4'te kalıyor.
Anadolu liselerinde kadınların örtünmesine destek yüzde 5.9 ile en alt düzeyde. "Eşitlikçi" tutumun hâkim olduğu anadolu liselerini, özel ve düz liseler izliyor.

"Kadınlar, çalışmak yerine çocuklarına bakmalıdır"
"Çocuk sahibi kadının çalışmak yerine çocuklarına bakması daha doğrudur" önermesine en büyük destek yüzde 45.5 ile imam hatip liselerinden geliyor. Meslek liselilerin yüzde 35.5'i bu önermeye tam destek veriyor. Anadolu liselilerin yüzde 35.1'i, düz liselilerin yüzde 31.8'i ve özel liselilerin yüzde 31.2'si bu önermeye "Hiç katılmıyorum" cevabını veriyor.
"Kadınlar kendi fikirlerini kocalarından başkalarına söylememelidir" önermesine, anadolu liselilerin yarıdan fazlası "Hiç katılmıyorum" diyor. Bu önerme, düz ve özel liselerde de az destek buluyor. İmam hatip liselilerin yarıya yakını bu önermeye "Tamamen katılıyorum" cevabını veriyor. Meslek liseliler bu önermede de imam hatip liselileri takip ediyor.

Günlük alışkanlıkları da farklı

Liseli gençlerin sosyokültürel özelliklerini, yakın buldukları ve kendileriyle özdeşleştirdikleri siyasal görüşleri, çeşitli konulardaki düşüncelerini ve Avrupa Birliği'ne bakışlarını inceleyen anket çalışmasına yüzde 41'i kız, yüzde 59'u erkek, toplam 4 bin 545 lise son sınıf öğrencisi katıldı. İstanbul, Ankara, İzmir, Balıkesir, Bursa, Adana, Kayseri, Samsun, Trabzon, Erzurum, Malatya ve Gaziantep'i kapsayan 12 ilde düz, Anadolu, meslek, imam hatip ve özel lise tiplerinde AB Ufuklar ve Mozaik Programı'nın desteğiyle uygulanan ankette, liseli gençlerin sosyokültürel özellikleri ve kadına karşı tutumlarında da önemli sonuçlara ulaşıldı.
Ankete katılan liselilerin günlük alışkanlıkları, okul tiplerine göre önemli ölçüde değişiyor. Benzer toplumsal özellikler taşıyan meslek ve imam hatip liselilerin günlük alışkanlıkları farklılaşıyor. Meslek liseliler arasında "kahveye gitmek", "sigara" ve "alkol" kullanmak gibi alışkanlıkları "vazgeçilmez" olarak görenlerin yüzdesi diğer liselerden yüksek. Ayrıca, meslek liseleri "alkol kullanma", "futbol", "TV" ve "internet" gibi günlük alışkanlıklar bakımından Anadolu ve özel liselere benziyor. Anadolu ve özel liseliler arasında alkol kullanmayı, tv izlemeyi ve internet kullanmayı "vazgeçilmez" günlük alışkanlıklar olarak görenlerin yüzdesi daha yüksek.
İmam hatip liselilerin günlük alışkanlıkları diğer okullardan oldukça farklı olmasına karşın, "sigara" içmeyi vazgeçilmez olarak görenlerin yüzdesinin yüksek olması bakımından meslek liselerine, "futbol" seyretme ve "tv" izleme alışkanlıkları bakımından ise düz liselere benziyor.

İmam hatiplinin yarıdan fazlasının sevgilisi var

Anketimize katılan her 10 liseliden 7'si kız-erkek arkadaşı olduğunu belirtiyor. Meslek liseleri, düz liseler ve özel liseler kız-erkek arkadaşı olan öğrencilerin yüzdesinin yüksek olması bakımından öne çıkıyor. Toplumsal köken açısından benzeşen meslek ve imam hatip liseliler, kız-erkek arkadaşlığı konusunda birbirinden tamamen farklılaşıyor. Meslek liselerinde kız-erkek arkadaşı olanların oranı yüzde 85.7 ile en yüksek düzeydeyken, imam hatiplerde yüzde 51.7 ile en düşük düzeye iniyor. Fakat yine de, daha çok dindar ailelerin çocuklarını "dini eğitim vermek" için gönderdiği dini muhafazakârlığın temsilcisi olarak görülen imam hatip liselerinde, öğrencilerin yarıdan fazlasının kız-erkek arkadaşının bulunduğunu söylemeleri dikkat çekiyor.

Özellerde cinsel ilişki deneyimi çok değil

Anket sonuçları, liseli gençlerin yüzde 19.3'ünün, yani her 10 kişiden 2'sinin cinsel ilişki deneyimi yaşadığını gösteriyor. Cinsel ilişki deneyimi olanların yüzdesi, meslek liselerinde en yüksek seviyeye ulaşıyor. Meslek liselerindeki her 10 öğrenciden 4'ünün cinsel ilişki deneyimi olduğunu belirtiyor. Daha çok alt ve orta-alt sosyo-ekonomik katmanlardan gelen ve çoğunluğunu erkek öğrencilerin oluşturduğu meslek liselilerin, küçük sayılabilecek yaşlarda bir şekilde çalışma yaşamına ve "büyüklerin dünyasına" dahil olduğunu söyleyebiliriz. Bu, onların sosyokültürel davranışlarını etkileyen ve onları akranlarından ayıran bir etmen olarak işlev görüyor.
Daha çok orta ve orta-üst sosyo-ekonomik katmanlardan öğrencilerin devam ettiği özel liselerde cinsel ilişki deneyimi olanların yüzdesi genel yüzde ile aynı. Anadolu ve düz liseler ise özel liselerden sonra geliyor; bu liselerde cinsel ilişki deneyimi olanların yüzdesi genel yüzdeden daha düşük. İmam hatip liseliler arasında cinsel ilişki deneyimi olanların yüzdesi en düşük seviyeye iniyor.

Düz ve özel liseli daha 'eşitlikçi'

Aşağıdaki tabloda yer alan 5 önerme birlikte ele alındığında, imam hatip ile Anadolu liseleri, kadına karşı tutum bakımından iki zıt uçta yer aldığı görülüyor.
İmam hatip liselerinde kadınlara karşı "tutucu", Anadolu liselerinde ise "eşitlikçi" tutum egemen. Düz ve özel liseler kadına karşı tutum bakımından birbirine benziyor.
İki okul tipindeki gençler "eşitlikçi" uca daha yakın duruyor. Meslek liselerindeki öğrenciler ise "tutucu" uca daha yakın. Fakat, meslek liselilerin imam hatip liselerinden daha az "tutucu" olduğu görülüyor.

Türk gençliği konuşuyor - 2/ Dr. Mustafa Şen, Milliyet
15.09.2005