Liselilerin yüzde 62.3'ü, 25 üyeli Avrupa Birliği'ni 12 üyeli sanıyor, 35.4'ü ise Amerika Birleşik Devletleri'nin AB'ye üye olduğunu düşünüyor. Öğrencilerin dörtte biri ise AB'nin para biriminin "dolar" olduğunu zannediyor

AB'NİN PARA BİRİMİNİ BİLMİYORLAR

Ankette öğrencilere Avrupa Birliği ile ilgili 8 adet ifade sunuldu ve bunların "doğru" mu "yanlış" mı olduğuna karar vermeleri istendi.
En fazla yanlış cevap "AB'ye üye ülke sayısı 12'dir" önermesine veriliyor. Liselilerin ancak yüzde 62.6'sı doğru seçenek olan "yanlış"ı işaretlemiş. Bu oran Anadolu liselerinde yüzde 74.6'ya kadar yükseliyor. İmam hatip liselerinde yüzde 58.7'ye, meslek liselerinde ise yüzde 55.6'ya kadar iniyor.
Liselilerin yüzde 35.4'ü "Amerika Birleşik Devletleri AB üyesidir" önermesine "doğru" yanıtını veriyor. Meslek liselilerin neredeyse yarısı, imam hatip liselilerin ise yüzde 45'i ABD'yi AB üyesi sanıyor. Bu soruyu bilemeyenlerin yüzdesi 9.8 ile Anadolu liselerinde en düşük düzeye iniyor.
"AB Parlamentosu Paris'tedir" önermesine öğrencilerin yaklaşık dörtte biri "doğru" yanıtını veriyor. Bu soruyu bilemeyenlerin oranı Anadolu liselilerde yüzde 12'de kalıyor. Meslek liselerinde ise her 100 öğrenciden 36'sı bu soruya yanlış yanıt veriyor.
Öğrencilerin dörtte biri AB'nin para biriminin dolar olduğunu sanıyor. Bu soruda da Anadolu liselilerin yüzde 96.8'i doğru cevap veriyor. Meslek liselilerde doğru cevap verenlerin yüzdesi 58.1'de kalıyor.
12 ilde beş lise grubunda yaklaşık 5 bin öğrenciye uyguladığımız anketin sonuçları, öğrencilerin önemli bir bölümünün Avrupa ile sosyo-kültürel ilişkisi olduğunu gösteriyor.
Ankete katılan liselilerin yüzde 55.6'sının yurtdışında yaşayan yakın akrabası var. Düz ve özel liselerde yurtdışında akrabası olanların oranı yüzde 60'a kadar çıkıyor.
Gençlerin yüzde yüzde 13.6'sı daha önce bir Avrupa ülkesine gitmiş. Her 100 özel lise öğrencisinden 33'ü daha önce bir Avrupa ülkesine gitmiş. Özel liseleri Anadolu liseliler yüzde 16.8 ile izliyor. Diğer liselerde yurtdışına ve Avrupa'ya gidenlerin oranı yüzde 8'e ulaşamıyor.
Liselilerin yüzde 63.6'sı Avrupa'da çalışmak istiyor. Avrupa'da çalışmak isteyenlerin yüzdesi 78.4 ile meslek liselerinde en yüksek noktaya ulaşıyor. Bu soruya imam hatip liselilerin ancak yüzde 50'si "evet" yanıtını veriyor.
Liseli gençlerin yüzde 62.8'i fırsatı olsa Avrupa'da yaşamak istediğini söylüyor. Avrupa'da yaşamak isteyenlerin yüzdesi 75.5 ile meslek liseliler arasında en yüksek düzeye çıkıyor. İmam hatip liselerinde ise 49.6 ile en düşük seviyeye iniyor.

AB'nin toplumsal etkisi
Ankette, öğrencilerin AB üyeliğinin Türkiye'de yaratacağı toplumsal etkiler hakkındaki tutumlarını öğrenmek için bir dizi önerme yer aldı.
Meslek liselilerin yüzde 30.5'i, özel liselilerin yüzde 25.3'ü, "AB'ye girmek Türkiye'de insana saygıyı artıracaktır " önermesine "tamamen katılıyorum" yanıtını veriyor. Bu önermeye en düşük destek yüzde 14.9 ile imam hatip liselilerden geliyor. Anadolu ve düz liselilerin desteği genel yüzde olan 21.5'in altında kalıyor.
"AB'ye girmek bizi daha dürüst bir toplum haline getirecektir" önermesine en yüksek destek (yüzde 16.1) "tamamen katılıyorum" yanıtıyla meslek liselilerden geliyor. Özel liseliler yüzde 9 ile bu önermeye destek veriyor. Anadolu liselerinde "tamamen katılıyorum" diyenlerin yüzdesi 4.5'e iniyor. İmam hatip ve düz liselerdeki destek de genel yüzdenin altında.

AB, bizi de çalışkan yapar
Meslek liselilerin yüzde 21'i ve özel liselilerin yüzde 17.2'si "AB'ye girmek bizi daha çalışkan bir toplum haline getirecektir" önermesini, "tamamen katılıyorum" diyerek destekliyor. Bu önermeye en düşük destek yüzde 8.9 ile anadolu liselilerden geliyor. Düz liseliler yüzde 16.9 ile genel yüzdenin üzerine çıkıyor.
Dördüncü önerme "AB'ye girmek yolsuzlukları ve kayırmacılığı azaltacaktır"a meslek liselilerin yüzde 13.2'si, özel liselilerin yüzde 10.3'ü, imam hatip liselilerin 9.9'u "tamamen katılıyorum " cevabını veriyor. Bu önermeye tamamen katılanların yüzdesi Anadolu liseliler arasında 4.7 ile en düşük seviyeye iniyor.
Meslek liselilerin yüzde 19.9'u ve düz liselilerin yüzde 17.1'i, "AB'ye girmek bizi daha sorumlu bireyler haline getirecektir" önermesine tam destek veriyor. İmam hatip liseliler yüzde 14.9 ile genel yüzdeye yakın bir oranda bu önermeyi destekliyor. Anadolu liselerinde bu önermeye de destek en düşük düzeyde.
Ankete katılan öğrencilerin Avrupalılar hakkında olumlu ve olumsuz ifadeler içeren 10 önermeye verdiği yanıtlar da çarpıcı sonuçlar ortaya çıkardı.
Meslek liselilerin yüzde 30.8'i, düz liselilerin yüzde 24.8'i "Avrupalılar işlerinde oldukça çalışkan ve özenli insanlardır" önermesine "tamamen katılıyorum" yanıtını veriyor. Bu önermeye tamamen katılanların yüzdesi 14.7 ile anadolu liselerinde en düşük seviyede.

Kadınların durumu
"Avrupa'da kadınların durumu daha iyidir" önermesine en büyük destek yüzde 34.8 ile düz liselerden, yüzde 28.8 ile meslek liselerinden ve yüzde 28 ile anadolu liselerinden geliyor. Bu önermeye en düşük destek yüzde 12.5 ile imam hatip liselilerden geliyor.
Liseliler arasında en yüksek destek "Avrupa bilim ve teknolojide çok ileridir" önermesine veriliyor. Düz liselilerin yüzde 54.4'ü, meslek ve özel liselilerin yüzde 46'sı bu önermeye tamamen katıldığını söylüyor. İmam hatip liselerinde destek yüzde 42.8'e kadar iniyor.
"Avrupalılar daha medenidirler" önermesi, liselilerin ancak yüzde 15.7'si tarafından tamamen destekleniyor. Bu önermeye en yüksek destek yüzde 20.2 ile meslek liselilerden geliyor. Düz liseliler bu önermeyi yüzde 17.6 ile destekliyor. İmam hatip liselerinde "tamamen katılıyorum" diyenlerin yüzdesi 8.4'e kadar düşüyor.
Düz liselilerin yüzde 24.1'i, meslek liselilerin yüzde 23'ü, Anadolu liselilerin yüzde 22.5'i "Avrupa'da kurumlar daha güvenilirdir" önermesini tamamen destekliyor. Bu önermeye de en düşük desteği yüzde 13.7 ile imam hatip liseliler veriyor.

İnsan hakları ve demokrasi
"Avrupa'da insan hakları ve demokrasi daha çok gelişmiştir" önermesi en büyük desteği yüzde 38 ile düz liselerde buluyor. Özel liselilerin yüzde 35.3'ü, meslek liselilerin ise yüzde 33.9'u bu önermeye tamamen katılıyor. İmam hatip liselerinde bu önermeye tamamen katılanların oranı 22.9'a iniyor.
Özel liselilerin yüzde 49.6'sı, Anadolu liselilerin yüzde 48.9'u "Avrupa'da kentler daha düzgündür" önermesine tamamen katılıyor. Bu önermeye de en düşük destek yüzde 32.3 ile imam hatip liselilerden geliyor.
Liselilerin yüzde 30.4'ü "Avrupalılar ahlaki değerlere yeterince önem vermemektedirler" önermesine tamamen katılıyor. İmam hatip liselilerin yüzde 41'i ve anadolu liselilerin yüzde 30.6'sı bu önermeye "tamamen katılıyorum" yanıtını veriyor. Meslek liselerinde ve özel liselerde bu önermeye destek yüzde 26'ya iniyor.
Ankette AB üyeliğinin Türkiye'deki muhtemel olumsuz politik etkileri hakkında üç önerme yöneltildi.
İmam hatip liselilerin yüzde 21'i "AB'ye girmek, Türkiye'nin milli birlik ve bütünlüğüne zarar verecektir" önermesine tam destek veriyor. Bu liseleri yüzde 18.8 ile Anadolu liseleri izliyor. Bu önermeye destek özel ve meslek liselerinde en alt seviyede.

Bağımsızlığımıza zarar
AB'ye girmek "Türkiye'nin bağımsızlığına zarar verecektir" önermesine destek, imam hatip liselerinde yüzde 22.3 ile en yüksek seviyeye ulaşıyor. Anadolu liselilerin yüzde 17.9'u, düz liselilerin yüzde 17.8'i, meslek liselilerin yüzde 17.2'si bu önermeyi destekliyor. En düşük destek yüzde 16.4 ile özel liselerden geliyor.
İmam hatip liselilerin yüzde 22.8'i, düz liselilerin yüzde 20.7'si "Türkiye'yi Avrupa devletlerinin sömürgesi konumuna düşürecektir" önermesine "tamamen katılıyorum" yanıtını veriyor. Özel ve Anadolu liselilerin yüzde 18.3'ü bu önermeyi destekliyor. Meslek liselerinde ise destek en alt seviyede.

İmam hatiplilere göre, ahlaki değerleri zayıf...

Anketimizde yer alan "Avrupa'da aile ve akrabalık ilişkileri zayıftır" önermesini her 100 liseliden 34'ü destekliyor.
Bu önermeye destek imam hatip liselerinde yüzde 40 ile en yüksek seviyede. Bu liseleri yüzde 35.7 ile Anadolu liseleri izliyor. Bu önermeye en düşük destek meslek liselerinden geliyor.
Liselilerin yüzde 41.5'i, "Avrupa'da gençlik ahlaki çöküntü içindedir" önermesine tamamen katılıyor. İmam hatip liseliler yüzde 55.7'lik bir destekle başı çekiyor. Anadolu liseliler yüzde 41.8 ile bu önermeyi destekliyor. Meslek liselerinde destek yüzde 29.5'e iniyor.

Araştırma, kitap olarak basılacak

Avrupa Birliği'nin de desteklediği "Türk Gençliği Konuşuyor" araştırması, Türk Sosyal Bilimler Derneği çatısı altında ODTÜ Sosyoloji Bölümü'nden Dr. Mustafa Şen'in başkanlığında gerçekleştirildi. Araştırma, Yaşama Dair Vakıf Araştırma Grubu'ndan Önder Küçükural, Berna Zengin Arslan, Emrah Göker, Yaşar Suveren, Ulaş Uğraş Tol ve ODTÜ Sosyoloji Bölümü Araştırma Görevlisi Özgür Arun'dan oluşan ekip tarafından yürütüldü. İstanbul, Ankara, İzmir, Balıkesir, Bursa, Adana, Kayseri, Samsun, Trabzon, Erzurum, Malatya ve Gaziantep'teki 5 farklı tip lisede 4 bin 545 lise son sınıf öğrencisine uygulanan anketin bütün sonuçları, Türk Sosyal Bilimler Derneği'nce kitap olarak yayımlanacak.

Türk gençliği konuşuyor -6/ Dr. Mustafa Şen, Milliyet
19.09.2005