Mülk davalarıyla ilgili olarak KKTC'nin bulduğu çözüm kabul edilebilecek

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Rumların Türkiye aleyhine açtığı mülkiyet davalarının yönünü değiştirebilecek bir karara imza attı. Myra Xenides-Arestis'in açtığı davada, AİHM, ne tazminat kararı aldı ne de mülk iadesine atıf yaptı. Ancak Türkiye'den üç ay içinde benzer davalara örnek oluşturacak çözüm yolu bulmasını talep etti. Karar, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) standartlarına uyduğu belirlenirse KKTC'de 'mülk tazmin ve iade komisyonu' gibi düzenlemelerin iç hukuk yolu kabul edilebileceğinin işareti olması açısından önem taşıyor.
Xenides-Arestis'in Maraş'taki mülkü konusunda, AİHM, Türkiye'nin AİHS'nin aile hayatı ve konuta saygıyı düzenleyen 8. maddesi ile mülkiyet hakkını garanti altına alan 1. Protokol'ün 1. maddesini ihlal ettiğine karar verdi. KKTC'yi 'Türkiye'nin askeri kontrolündeki alan' olarak gören AİHM, davacının hâlâ mülkünün sahibi olduğunu belirtti. Bu iki ihlal, gerek Titiana Loizidu davası, gerekse güneyden açılan davalardaki içtihada uygun bir karar. Dolayısıyla Ankara açısından sürpriz niteliği taşımıyor.
AİHM, Loizidu'ya mal iadesi ve 1974'ten beri malını kullanamadığı için 1 milyon 120 bin avro tazminat ödenmesine hükmetmişti. Bu davada ise Türkiye'den sadece mahkeme masrafına karşılık 65 bin avro talep edildi. AİHM, Türkiye'den bu dava ve karar bekleyen benzer 1400 başvuru için örnek oluşturacak 'çözüm' üretmesini talep ediyor. Ancak çözümün AİHS'ye uygun, AİHM beklentisini karşılar ve ihlali giderici nitelikte olması gerek. Türkiye, önerisini üç ay içinde sunup, ardından üç ay içinde ihlal giderici eylemde bulunacak.

Rumlara soğuk duş
KKTC, AİHM kararı uyarınca 'iç hukuk' olarak gündeme gelebilecek 'malların tazminat ve takasına ek olarak iadesi' yasasını dün Resmi Gazete'de yayımlayıp yürürlüğe soktu. Dışişleri Bakanı Serdar Denktaş, AİHM kararında bu yasanın dikkate alındığını belirtip "Yeni süreç başlıyor" dedi.
Rum Yönetimi sözcüsü Kipros Hrisostomidis ise, "AİHM, net, Avrupai bir karar almalıydı. Tazmin ve mülk hakkının tesisi gerekirdi. Bu kararla Türkiye'ye yeni bir fırsat tanındı" dedi. Sözcü, vakti geldiğinde kuzeyin hukuki düzenlemelerine karşı tezlerini AİHM'ye sunacaklarını belirtti.

Brüksel, Radikal
23.12.2005