AİHM'nin Türkiye'yi vicdani retçi Osman Murat Ülke'ye tazminat ödemeye mahkûm etmesi zorunlu askerlik tartışmalarını gündeme getirdi. TSK: 800 bin kişilik askeri güç zorunluluk
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) vicdani retçi Osman Murat Ülke'nin açtığı davada Türkiye'ye ceza vermesine karşın, askerlik sistemine ilişkin herhangi bir yasal değişiklik yapması ve askerlik yerine kamu hizmeti yapılması gibi bir çağrıda bulunmadığı kaydedildi. Milli Savunma Bakanlığı (MSB) ise AİHM'nin kararını "Özel bir durumu yansıtan kişisel bir karar" diye nitelendirdi.
Ülke'nin 1998'da açtığı davayı önceki gün sonuçlandıran AİHM, Türkiye'yi 11 bin avro tazminata mahkûm etmişti.
AİHM'nin kararı, zorunlu askerlikle ilgili bir tartışma da başlattı. AİHM'nin kararında, Türkiye'nin felsefi nedenlerden dolayı askerlik yapmayı reddeden kişilere dönük bir yasal düzenlemesi olmadığı belirtildi. Ancak bu ifade, bir öneri olarak değil bir saptama olarak kullanıldı. Dolayısıyla Türkiye'nin askerlik sistemini değiştirmesini gerektirecek bir durum olarak görülmüyor. AİHM kararında, zorunlu askerliğin de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne aykırı olduğuna ilişkin bir ifade bulunmuyor.
Osman Murat Ülke'ye verilen tazminatın, sürekli kaçak yaşaması, normal bir hayat sürememesi, ardı ardına verilen cezalar nedeniyle verildiği, ancak vicdan özgürlüğü konusunda bir yorum yapılmadığı da kaydediliyor. AB'nin askerlik konusunda ortak bir müktesebatı bulunmuyor. Türkiye gibi Almanya ve Yunanistan'da da askerlik zorunlu. Bununla birlikte tüm AB ülkelerinde, askerlik yapmak istemeyen kişiler için alternatif kamu hizmeti yapılmasına dönük yasal düzenlemeler bulunuyor. AB de Türkiye'den bu yönde adım atmasını bekliyor. Avrupa Konseyi ülkeleri arasında sadece Türkiye, Ermenistan, Azerbaycan ve Arnavutluk'ta alternatif hizmet düzenlemesi geliştirilmedi.
MSB: Genel değil kişisel
Milli Savunma Bakanlığı ise konuya ilişkin şu açıklamayı yaptı: "AİHM tarafından söz konusu vatandaşımız hakkında verilen karar, özel durumu yansıtan kişisel bir karardır ve ülkemizde uygulanan zorunlu askerlik hizmetinin kaldırılmasını içermemektedir. Henüz kesinleşmemiş ve kişisel nitelik taşıyan kararın, askerlik sistemiyle ilişkilendirilerek kamuoyunda yanlış algılamalara sebebiyet verecek şekilde takdim edilmesi, doğru değildir."
AİHM'nin kararını değerlendiren askeri kaynaklar, Türkiye'nin özel koşulları nedeniyle 'alternatif hizmet' uygulamasının mümkün olmadığını belirtti. Aynı kaynaklar, bu tür problemlerin profesyonel orduya geçmesiyle çözülebileceğini söyledi. Profesyonel ordu için uzun süredir çalışan TSK'ya göre 800 bin kişilik askeri gücün muhafaza edilmesi şart.
Ülke: Rahatladım diyemem
İzmir'de yaşayan Ülke ise, kararı şöyle değerlendirdi: "Gerekli yasal düzenlemeler konusunda devletin tavrının ne olacağını bilmediğimiz için rahatladım diyemem.
AİHM kararının belli bir koruma sağlayacağını düşünüyorum."

Radikal
26.01.2006