Hükümetin bir liman ve havaalanını Rumlara açma önerisi başkentte 'Liman idari kararla açılabilir mi' tartışması yarattı. CHP'li Öymen: Ek Protokol Meclis'te onaylanmadan olmaz. AKP'li Dülger: Meclis onayı gerekli değil

Başkent, hükümetin AB'ye 'bir liman ve havalimanlarının Kıbrıs Rum kesiminin gemi ve uçaklarına açılması' önerisinin, Ek Protokol onaylanmadan idari bir kararla mümkün olup olmayacağını tartışıyor. CHP Genel Başkan Yardımcısı Onur Öymen, "Mümkün değil" derken, Denizcilik Müsteşarlığı ve Dışişleri Bakanlığı yetkilileri 'idarenin iradesi yeterli' görüşünde. Dışişleri Komisyonu Başkanı AKP'li Mehmet Dülger de, önerinin hayata geçirilmesi için Meclis'te imzaya gerek olmadığını söyledi.
Gümrük Birliği Ek Protokolü, Türkiye'nin AB ile imzaladığı Ankara anlaşması gereği limanlarını ve havaalanlarını tüm birlik üyelerine açmasını öngörüyor. Ancak, Dışişleri Bakanlığı'nın 1987'de yayımladığı genelgeyle liman ve havaalanları, Kıbrıs Rum Yönetimi bayraklı gemi ve uçaklara kapatıldı. Rum gemilerinin Türk boğazlarından Montrö Anlaşması uyarınca transit geçişi ise engellenmedi.

'Genelge iptal edilir'
Müsteşarlık kaynaklarına göre, Dışişleri Bakanlığı, Rum gemi ve uçaklarına yasaklama getiren genelgeyi idari bir kararla kaldırıp, liman ve havaalanlarını Rumlara açma yetkisine sahip. Ayrıca dilerse bir havaalanı ve bir limanın adını belirterek, yasaklama kapsamı dışına çıkarabilir. Bunun için yasa çıkarmasına ve Ek Protokol'ü onaylamasına gerek yok. Ek Protokol'ün onaylanması, tüm liman ve havaalanlarının açılması sonucunu doğuracak.
Türkiye'nin önerisi AB tarafından kabul görürse, bir liman ve bir havalimanının Rumlara açılması için TBMM onayına gerek olmadığı görüşünü Dışişleri de destekliyor. Türkiye'nin önerisinin protokolle ilgisi olmadığını, sadece yükümlülük gereği olduğunu belirten kaynaklar, "Hükümetin karar alması ve bunu ilgili kuruluşlara bildirmesi yeterli. Dışileri Bakanlığı bu durumda Denizcilik Müsteşarlığı'na bir genelge gönderir ve belirlenen limanın Rum gemilerine açıldığını duyurur" dedi.
CHP Genel Başkan Yardımcısı Onur Öymen ise liman ve havaalanlarının idari bir kararla Rum gemi ve uçaklarına açılmasının mümkün olamayacağını savundu. Bunun izlenen dış politikada değişiklik anlamına geleceğini vurgulayan Öymen, "AB bile bizden Ek Protokol'ü onaylamamızı istiyor. Ek protokol onaylanmadan liman açmak, Meclis iradesine aykırı bir durum ortaya çıkarır. Meclis'in oybirliğiyle aldığı Kıbrıs kararı var, devletin belirlenmiş politikaları var. Bunların aksine idari bir tasarrufta bulunulamaz. Bu hukuken de siyaseten de doğru olmaz" dedi.

'Karşılıklı tanımayı doğurur'
AKP'lilerin görüşleriyse şöyle:
Mehmet Dülger (TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı): Türkiye'nin lehine olmayacak hiçbir belgeye imza atmayız. 'Liman önerisi' karşılıklı tanımayı doğurur. Bu iyice bilinmeli, ona göre somut tavır belirlenmeli. 'Karşılıklılık' da, sonuç itibarıyla iki tarafı ilgilendiren, anlaşmaya bağlı bir durumdur. Bu niye değerlendirilmesin? Bana göre bu öneri için Ankara Protokolü'nün TBMM'ye gelmesi gerekmez. Ama TBMM'ye gelirse, belgenin içeriğine bakarız, her koşulda Türkiye'ye yaramayacak, aleyhine bir şeyi kabul etmeyiz.
Eyyüp Sanay (TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanvekili): TBMM'ye Türkiye ve KKTC lehine, 'kazan-kazan' kapsamında bir belge gelirse 'evet' deriz. Liman önerisi Türkiye'nin bir jesti, iyi niyet gösterisidir. Karşılıklı bir adım gerektirir. Ancak bu bile Rum kesimince kabul görmedi.

Radikal
11.12.2006