Türkiye belki de çok uzun yıllar devlet eliyle "uluslaştırılmaya" çalışılan bir toplum olduğu için hep "çabayla elde edilmemiş özelliklerimizi" tartışıyoruz...
"Çabayla elde edilmemiş özellikler" ne demek?
Doğuştan var olan özellikler...
Türklük, Kürtlük... Sünnilik, Alevilik...
Henüz bunların ötesine "insanın kendi becerisiyle elde ettiklerini" tartışma aşamasına geçemedik...

Son tartışma konumuz "üst kimlik", "alt kimlik" tartışması...
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, "Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşlığı" gibi hukuksal bir tanımın hepimizi daha derinden birleştireceğini söylüyor...
Muhalefetten ise "ırk" üzerinden köpüklenen bir salvo geliyor...
Türkiye'de bu devletin "üyesi" olan herkes Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ama herkes Türk değil... Bu çok derin ve önemli bir sorun mu?
Türkiye'yi tehdit eden hayati bir sorun mu?

Aynı hararetli tartışmayı "kentleri nasıl daha fazla zenginleştiririz?" gibi bir konu etrafında görmüyoruz...
Siyasete harcanan ve pek de bir işe yaramayan enerjiyi "nasıl zenginleşiriz, nasıl özgürleşiriz?" sorusuna cevap bulmak için harcasak Türkiye kanatlanır...
"Üst kimlik, alt kimlik" itişkakışı yerine, Türkiye'nin "ihracat yapamayan kenti var mı?" ya da "en fazla ihracat yapan kentimiz hangisi?" sorusuyla birazcık ilgilensek fena mı olur?
Geçenlerde bir gazetenin arka sayfalarının birinin altlarında "ilk ihracat" lafını gördüm... Haberin ara başlığıydı...
Meğer "Türkiye'nin ihracatı olmayan tek kenti" kalmış o da yakın zamana kadar Muş imiş...
Yakın zamana kadar diyorum çünkü birkaç gün önce ihraç edilen barit madeni sayesinde, artık "ihracatı olmayan kent" kalmamış...
Muş 578 dolarlık kişi başına gelirle Türkiye'nin en fakir ikinci kenti... Kent valisi, şehri kalkındırmak için neler yaptıklarını anlatırken, Organize Sanayi Bölgesi için ayrılan 46 parselden sadece 23'üne talip çıktığını da belirtiyor... Teşvik Yasası da hiçbir işe yaramamış...
Neyse ki Muş Endüstri Holding devreye girip bariti ihraç edince, fakirlik bitmemiş ama "ihracat yapmayan tek kent" unvanı geride kalmış...
Türkiye 24 Ocak 1980 kararlarıyla "dışa açık büyüme" stratejisine geçmişti, ancak 25 yılda ihracat yapmayan kenti bulunmayan ülke noktasına gelebildik...

Bir başka haberin satır aralarında ise, G.Antep'in ihracat performansını gördüm...
Geçen yıl G.Antep iki milyar dolarlık ihracat yapmış, üstelik de yüz yirmi beş ayrı ülkeye...
Kayseri'de de büyük bir enerji var ama sanıyorum Anadolu kentlerinin şampiyonu G.Antep...
Geçtiğimiz hafta Türkiye'yi ziyaret eden İtalyan işadamları da buralara yatırım yapmayı düşündüklerini söylüyordu...

En fazla zenginlik üreten, en fazla ihracat yapan, en çok katma değer yaratan, kısacası Türkiye halkının her bir ferdinin yaşam kalitesini artıran zihniyet "üst kimlik"tir desek ve "ırk ve din" etrafında tutsak kalmaya son verebilsek, bu çok mu zor acaba?
Galiba çok zor. Ama ırk ve din etrafında "var olmaya" çalışmak çok kolay.
Nobel alarak, patent üreterek var olmaya çalışmak yanında, ırk ve din üzerinden çekişmek zihinsel çaba açısından bakıldığında nedir ki?

Türkiye değişiyor... Ekonomik olarak Muş'un da ihracatçı kent kimliği alması bunun simgelerinden biri...
Ekonomik atılım hızı ne yazık ki zihniyet değişiminin süratinden çok daha fazla... Tüm kurumlar "Türkiye'nin en büyük düşmanı sefalettir" şiarı etrafında kenetlense, sorun kalır mı?
Tabii kalır, siyasette egemen olma kavgasının kahramanlarının işsizlik sorunu...
Ama, doğrusu bu da bizi pek ilgilendirmez.

Mehmet Altan, Sabah
28.11.2005